Skip to content
CalcGospel 微積分福音
返回

112 台綜大微積分(A) 第 8 題

考題 / 轉學考微積分 / 台綜大 / 微積分A

112學年度 · 112微積分A · 第 8 題

題目

Problem

8. Evaluate the integral

∫01/2∫3y1−y2x2y dxdy .(10%)\int_0^{1/2} \int_{\sqrt{3}y}^{\sqrt{1 - y^2}} x^2 y \,\mathrm{d}x\mathrm{d}y \,. \quad (10\%)

解答

解法一(推薦:極座標變換法)

思路

展開
  1. 本題要求計算二重積分 ∫01/2∫3y1−y2x2y dxdy\int_0^{1/2} \int_{\sqrt{3}y}^{\sqrt{1-y^2}} x^2 y \,\mathrm{d}x\mathrm{d}y。
  2. 觀察積分邊界:
    • 外層: 0≤y≤1/20 \le y \le 1/2。
    • 內層: 3y≤x≤1−y2\sqrt{3}y \le x \le \sqrt{1-y^2}。
  3. 邊界曲線分別為:
    • x=1−y2  ⟹  x2+y2=1x = \sqrt{1-y^2} \implies x^2 + y^2 = 1(單位圓在第一卦限的弧段)。
    • x=3y  ⟹  y=13xx = \sqrt{3}y \implies y = \frac{1}{\sqrt{3}}x(斜率為 13\frac{1}{\sqrt{3}},對應極角 θ=π/6\theta = \pi/6 的射線)。
    • y=0  ⟹  θ=0y = 0 \implies \theta = 0。
  4. 兩曲線交點:由 x2+y2=1x^2 + y^2 = 1 與 x=3yx = \sqrt{3}y 聯立,得 3y2+y2=1  ⟹  4y2=1  ⟹  y=1/23y^2 + y^2 = 1 \implies 4y^2 = 1 \implies y = 1/2,與積分上限完美吻合。
  5. 極座標轉換:
    • 0≤θ≤π/60 \le \theta \le \pi/6
    • 0≤r≤10 \le r \le 1
    • 被積函數 x2y=(rcos⁡θ)2(rsin⁡θ)=r3cos⁡2θsin⁡θx^2 y = (r\cos\theta)^2 (r\sin\theta) = r^3 \cos^2\theta\sin\theta
    • 面積微元 dxdy=r drdθ\mathrm{d}x\mathrm{d}y = r\,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta。
  6. 使用極座標進行積分,計算過程將遠比直角座標拆項來得簡單。

答題過程

展開

我們首先分析直角座標下的積分區域 DD:

D={(x,y)∣0≤y≤12, 3y≤x≤1−y2}D = \left\{ (x, y) \mid 0 \le y \le \frac{1}{2}, \ \sqrt{3}y \le x \le \sqrt{1 - y^2} \right\}

區域的右邊界為圓弧 x=1−y2  ⟹  x2+y2=1x = \sqrt{1 - y^2} \implies x^2 + y^2 = 1,左邊界為直線 x=3y  ⟹  y=13xx = \sqrt{3}y \implies y = \frac{1}{\sqrt{3}}x,下邊界為 y=0y = 0。 兩邊界曲線的交點為:

(3y)2+y2=1  ⟹  4y2=1  ⟹  y=12(因為 y≥0)(\sqrt{3}y)^2 + y^2 = 1 \implies 4y^2 = 1 \implies y = \frac{1}{2} \quad (\text{因為 } y \ge 0)

對應的 xx 座標為 x=32x = \frac{\sqrt{3}}{2}。

我們引入極座標變換:

x=rcos⁡θ,y=rsin⁡θ,dxdy=r drdθx = r\cos\theta, \quad y = r\sin\theta, \quad \mathrm{d}x\mathrm{d}y = r\,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta
  • 圓邊界 x2+y2=1  ⟹  r=1x^2 + y^2 = 1 \implies r = 1。
  • 直線邊界 y=13x  ⟹  tan⁡θ=13  ⟹  θ=π6y = \frac{1}{\sqrt{3}}x \implies \tan\theta = \frac{1}{\sqrt{3}} \implies \theta = \frac{\pi}{6}。
  • 下邊界 y=0  ⟹  θ=0y = 0 \implies \theta = 0。

因此,在極座標下,積分區域可簡單表示為:

0≤θ≤π6,0≤r≤10 \le \theta \le \frac{\pi}{6}, \quad 0 \le r \le 1

被積函數轉為極座標形式:

x2y=(rcos⁡θ)2(rsin⁡θ)=r3cos⁡2θsin⁡θx^2 y = (r\cos\theta)^2(r\sin\theta) = r^3 \cos^2\theta\sin\theta

代入二重積分:

I= ∫0π6∫01(r3cos⁡2θsin⁡θ)⋅r drdθ= (∫01r4 dr)(∫0π6cos⁡2θsin⁡θ dθ)= [15r5]01⋅[−13cos⁡3θ]0π6= 15⋅(−13)(cos⁡3(π6)−cos⁡3(0))= −115((32)3−13)= −115(338−1)= 115−340 .\begin{align*} I =&\, \int_0^{\frac{\pi}{6}} \int_0^1 (r^3 \cos^2\theta\sin\theta) \cdot r \,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta \\[4mm] =&\, \left( \int_0^1 r^4 \,\mathrm{d}r \right) \left( \int_0^{\frac{\pi}{6}} \cos^2\theta\sin\theta \,\mathrm{d}\theta \right) \\[4mm] =&\, \left[ \frac{1}{5}r^5 \right]_0^1 \cdot \left[ -\frac{1}{3}\cos^3\theta \right]_0^{\frac{\pi}{6}} \\[4mm] =&\, \frac{1}{5} \cdot \left( -\frac{1}{3} \right) \left( \cos^3\left(\frac{\pi}{6}\right) - \cos^3(0) \right) \\[4mm] =&\, -\frac{1}{15} \left( \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)^3 - 1^3 \right) \\[4mm] =&\, -\frac{1}{15} \left( \frac{3\sqrt{3}}{8} - 1 \right) \\[4mm] =&\, \frac{1}{15} - \frac{\sqrt{3}}{40} \,. \end{align*}

解法二(直角座標直接積分)

思路

展開

直接對直角座標進行累次積分:先對 xx 積分,再對 yy 積分。雖然有根式,但因為被積函數包含 x2yx^2 y,對 xx 積分後會出現 x3x^3,這使得代入上限 1−y2\sqrt{1-y^2} 後能通過代換法輕易求解。

答題過程

展開

直接進行累次積分:

I= ∫01/2y(∫3y1−y2x2 dx)dy= ∫01/2y[13x3]3y1−y2dy= 13∫01/2y((1−y2)3/2−33y3)dy= 13∫01/2y(1−y2)3/2 dy−3∫01/2y4 dy\begin{align*} I =&\, \int_0^{1/2} y \left( \int_{\sqrt{3}y}^{\sqrt{1 - y^2}} x^2 \,\mathrm{d}x \right) \mathrm{d}y \\[4mm] =&\, \int_0^{1/2} y \left[ \frac{1}{3}x^3 \right]_{\sqrt{3}y}^{\sqrt{1-y^2}} \mathrm{d}y \\[4mm] =&\, \frac{1}{3} \int_0^{1/2} y \left( (1-y^2)^{3/2} - 3\sqrt{3}y^3 \right) \mathrm{d}y \\[4mm] =&\, \frac{1}{3} \int_0^{1/2} y(1-y^2)^{3/2} \,\mathrm{d}y - \sqrt{3} \int_0^{1/2} y^4 \,\mathrm{d}y \end{align*}

分項計算:

  1. 對於第一項 ∫01/2y(1−y2)3/2 dy\int_0^{1/2} y(1-y^2)^{3/2}\,\mathrm{d}y,令 u=1−y2  ⟹  du=−2y dyu = 1-y^2 \implies \mathrm{d}u = -2y\,\mathrm{d}y:

    ∫13/4u3/2(−12)du=12∫3/41u3/2 du=12[25u5/2]3/41=15(1−(34)5/2)=15(1−9332)\int_1^{3/4} u^{3/2} \left(-\frac{1}{2}\right)\mathrm{d}u = \frac{1}{2} \int_{3/4}^1 u^{3/2} \,\mathrm{d}u = \frac{1}{2} \left[ \frac{2}{5}u^{5/2} \right]_{3/4}^1 = \frac{1}{5} \left( 1 - \left(\frac{3}{4}\right)^{5/2} \right) = \frac{1}{5} \left( 1 - \frac{9\sqrt{3}}{32} \right)
  2. 對於第二項:

    3[15y5]01/2=35⋅132=3160\sqrt{3} \left[ \frac{1}{5}y^5 \right]_0^{1/2} = \frac{\sqrt{3}}{5} \cdot \frac{1}{32} = \frac{\sqrt{3}}{160}

將結果代回原式:

I= 13⋅15(1−9332)−3160= 115−33160−3160= 115−43160= 115−340 .\begin{align*} I =&\, \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{5} \left( 1 - \frac{9\sqrt{3}}{32} \right) - \frac{\sqrt{3}}{160} \\[4mm] =&\, \frac{1}{15} - \frac{3\sqrt{3}}{160} - \frac{\sqrt{3}}{160} \\[4mm] =&\, \frac{1}{15} - \frac{4\sqrt{3}}{160} \\[4mm] =&\, \frac{1}{15} - \frac{\sqrt{3}}{40} \,. \end{align*}